Hin svokallaða brúna fita breytir fæðuorku milliliðalaust í hita. Afköst hennar eru það mikil að um 50 grömm af henni geta brennt 500 hitaeiningum á dag.
Á áttunda áratugnum voru margir vísindamenn þeirrar skoðunar að brúna fitan gæti verið lykillinn að því að ná tökum á offitufaraldrinum. Brúna fitan er sérstök fyrir það að geta breytt fæðuorku í hita en hin venjulega hvíta fita geymir hana sem orkuforða.
Með tímanum hafa flestir vísindamenn orðið andsnúnir þeirri kenningu að brúna fitan þjóni mikilvægu hlutverki hvað þetta varðar vegna þess hve lítið er af henni í líkamanum.
Með tilkomu jáeindaskanna (PET) hafa hugmyndir manna um brúnu fituna breyst. Notkun jáeindaskanna felst í að drekka sykraðan drykk sem inniheldur geislavirk sporefni. Kolvetni eru notuð sem orkugjafi af vefjum sem sinna efnaskiptum og með þessari aðferð er hægt að fylgjast með ferli þeirra.
Athygli geislafræðinga sem sinna þessum rannsóknum hefur beinst að vefjum meðfram hryggnum sem hafa óvanalega mikla efnaskiptavirkni. Vefirnir eru einnig í kringum helstu líffæri. Vefirnir reyndust vera brún fita.
Þessar uppgötvanir hafa endurvakið áhuga á rannsóknum á brúnu fitunni.
Orkuefnaskipti fara fram í gegnum röð samtengingar-efnahvarfa. Það þýðir að orka sem leysist úr læðingi við niðurbrot fitu, kolvetna og prótína er hremmd af öðrum efnahvörfum eins og myndunar ATP (adenosín þrífosfat) eða er notuð til að geyma fitu og kolvetni. Sundrun á sér stað þegar orka úr niðurbroti fæðunnar losnar sem hiti í stað þess að umbreytast í ATP. Hin svokallaða brúna fita breytir fæðuorku milliliðalaust í hita. Afköst hennar eru það mikil að um 50 grömm af henni geta brennt 500 hitaeiningum á dag.
Miðað við þessi afköst þarf engan að undra að lyfjafyrirtæki keppist við að reyna að virkja sundrunareiginleika brúnu fitunnar og annarra frumna. Tilgangurinn er að hraða efnaskiptum þannig að hægt sé að hafa stjórn á fitusöfnun – aukakílóunum óvinsælu.
Með því að auka virkni brúnu fitunnar og jafnvel stjórna magno hennar er hægt að stuðla að léttingu og ef til vill sigrast á offitufaraldrinum sem er að kosta heilbrigðiskerfi heimsins ómældar fjárhæðir. Eru þá ónefnd hin bættu lífsgæði sem fylgja eðlilegu holdarfari.
(Obesity Reviews, 10:265-268)
