Umræðan um að æfingar séu öllum hollar hefur líklega ekki farið framhjá neinum. Ný rannsókn varpar hinsvegar nýju ljósi á mikilvægi æfinga. Samkvæmt henni er kyrrsetulíf verra fyrir heilsuna en reykingar, sykursýki og hjartasjúkdómar.
Hjartasérfræðingurinn Dr. Wael Jaber sem starfar við Heilbrigðismiðstöðina í Cleveland er einn höfunda rannsóknarinnar. Að hans sögn voru niðurstöðurnar „mjög óvæntar“.
„Slök frammistaða á hlaupabretti eða í æfingaprófi hefur meira forspárgildi gagnvart dauðsfalli en háþrýstingur, sykursýki eða að stunda reykingar,“ kom fram í viðtali Jaber við CNN fréttastofuna. „Við höfum aldrei áður séð jafn áberandi og raunsannar niðurstöður.“
Að sögn Jaber þurfa vísindamenn nú að gera hættumat fyrir almenning.
„Það að vera í slæmu formi ætti að vera metið sem jafn stór áhættuþáttur og háþrýstingur, sykursýki og reykingar – jafnvel sem stærri áhættuþáttur.“
„Horfa þarf á lélegt form eins og sjúkdóm sem meðhöndla þarf með æfingum,“ segir hann.
Vísindamennirnir könnuðu útkomu þrekprófa á hlaupabretti sem 122,007 sjúklingar höfðu farið í við Cleveland Heilbrigðismiðstöðina á tímabilinu 1. janúar 1991 til 31. desember 2014. Tilgangurinn var að meta fylgni útkomunnar í þrekprófinu við dauðsföll óháð orsök. Um 12% þátttakenda flokkuðust í hóp þeirra sem fengu lökustu útkomuna.
Niðurstöður rannsóknarinnar voru birtar í JAMA Network Open ritinu.
„Hjarta- og æðasjúkdómar ásamt sykursýki eru dýrustu sjúkdómarnir í Bandaríkjunum. Við eyðum um 200 milljörðum dollara (23.400.000.000.000 kr) á hverju ári í meðhöndlun og afleiðingar þessara sjúkdóma. Í stað þess að borga ógurlegar upphæðir í meðferð ættum við að hvetja sjúklinga og samfélagið allt til að stunda æfingar daglega,“ sagði Dr. Jordan Metzl, sérfræðingur í íþróttalæknisfræði og höfundur bókarinnar „The Exercise Cure“.
Jaber bendir á að ein af öðrum helstu niðurstöðum rannsóknarinnar að ekkert æskilegt þak sé á öfgum á ástundun þolæfinga. Vísindamenn hafa lengi vel velt því fyrir sér hvort öfgafull ástundun valdi aukinni hættu á dauðsföllum en sú er ekki raunin samkvæmt niðurstöðum rannsóknarinnar.
„Það er ekkert samband á milli mikillar þjálfunar eða ástundunar æfinga við aukna áhættu. Dánartíðnin er líka lægri meðal þeirra sem eru í ofur-formi,“ segir hann.
Allir aldurhópar karla og kvenna virðast hafa hag af æfingum en sú tilhneiging er ögn meira áberandi meðal kvenna. „Hvort sem þú ert á fertugs- eða áttræðisaldri eru jákvæðu kostirnir þeir sömu,“ segir Jaber.
Áhættuþættirnir verða sláandi þegar gerður er samanburður meðal þeirra sem æfa ekki mikið. „Við vissum að kyrrsetulífsstíll eða að vera ekki í formi hefði í för með sér einhverja áhættu. Það kom mér hinsvegar á óvart hve áhættuþættirnir voru yfirgnæfandi yfir jafnvel reykingar, sykursýki og jafnvel langt-gengna sjúkdóma.“
„Fólk sem kemur ekki vel út úr þrekprófi er jafnvel í tvöfalt meiri hættu en fólk sem er með nýrnabilun og þarf á himnuskiljun að halda.“
Það sem gerir rannsóknina einstaka er ekki einungis stórt úrtak þátttakenda, heldur einnig það að vísindamennirnir þurftu ekki að treysta á að sjúklingar gæfu sjálfir skýrslu um það hversu miklar æfingar þeir stunduðu. „Þarna eru sjúklingarnir ekki að segja okkur hvað þeir gera,“ segir Jaber. „Þarna erum við að prófa þá og meta hlutlaust það sem þeir gera.“
Í samanburði við þá sem komu best út úr prófunum voru þeir sem komu verst út úr prófunum í „500% meiri áhættu“.
„Ef borin er saman áhættan af kyrrsetu við þá sem komu best úr úr þrekprófinu er hættan þrefallt meiri en vegna reykinga,“ útskýrir Jaber.
Samanburður þeirra sem æfa lítið við þá sem æfa reglulega sýnir 390% meiri áhættu hjá þeim sem æfa lítið. „Það er ekkert þak á jákvæðum áhrifum æfinga og það er enginn aldurshópur sem nýtur ekki góðs af því að vera í líkamlega góðu formi.“
Dr. Satjit Bhusri er hjartasérfræðingur við Lenox Hill sjúkrahúsið. Hann kom ekki að rannsókninni en hann benti á að niðurstöðurnar undirstriki það sem við töldum okkur vita. Hann segir, „vestræni kyrrsetulífsstíllinn hefur stuðlað að aukinni tíðni hjartasjúkdóma og þetta sýnir að það er hægt að meðhöndla þá og það er hægt að snúa dæminu við. Læknar eru mjög færir í að meðhöndla sjúklinga sem hafa orðið fyrir áföllum vegna hjarta- eða kransæðasjúkdóma. Í mörgum tilfellum er hægt að fyrirbyggja áföll. Okkur er ætlað að ganga, hlaupa, hreyfa okkur og stunda æfingar. Þetta snýst um að koma sér af stað og hreyfa sig.“
(Rannsókn gerð við Cleveland Klíníkina sem birt var í JAMA Network Open.)
